الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
313
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
دومين دستورى كه امام به او مىدهد اين است كه مىفرمايد : « ايام اللَّه و روزهاى الهى را به آنها يادآور شو » ؛ ( وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ ) . اين تعبير برگرفته از آيهاى است كه در سورهء ابراهيم آيهء 5 آمده است كه خداوند خطاب به موسى مىفرمايد : بنىاسرائيل را به ياد « ايام اللَّه » بينداز . مفسّران براى « اياماللَّه » تفسيرهاى متعددى ذكر كردهاند از جمله اينكه : منظور از آن روزهاى درخشان و پربارى است كه در تاريخ امتها به وجود آمده و نعمتهاى الهى شامل حال امتها شده و يادآورى آن روح تازهاى به انسانها مىدهد و انگيزهء حركت جديد مىشود . بعضى نيز گفتهاند : منظور روزهاى سختى است كه بر بعضى از امتها گذشته و گرفتار عذاب شديد الهى شدهاند و يادآورى آن مايهء بيدارى و بازگشت به سوى حق است . اين احتمال نيز هست كه واژهء « ايام اللَّه » همهء اين ايام را شامل شود ، همانگونه كه در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم : « أَيَّامُ اللَّهِ نَعْمَاؤُهُ وَبَلَاؤُهُ وَمَثُلَاتُهُ سُبْحَانَه ؛ ايام اللَّه روزهاى نعمت خداوند و آزمايشهاى او بهوسيلهء بلاهاست » . « 1 » به يقين يادآورى اين روزها تأثير فراوانى در تربيت نفوس و تهذيب ارواح و هدايت مردم به صراط مستقيم دارد . سومين دستورى را كه آن حضرت به « قثم بن عباس » مىدهد اين است كه مىفرمايد : « صبح و عصر براى رسيدگى به امور مردم جلوس كن ، حكم الهى را براى كسانى كه پرسش دينى دارند بيان كن ، جاهلان را تعليم ده و با دانشمندان مذاكره نما » ؛ ( وَاجْلِسْ لَهُمُالْعَصْرَيْنِ « 2 » ، فَأَفْتِ الْمُسْتَفْتِيَ ، وَعَلِّمِ الْجَاهِلَ ، وَذَاكِرِ الْعَالِمَ ) . اشاره به اينكه نبايد در قصر فرماندارى به روى و درها را به روى خود ببندى و از مردم بيگانه شوى ؛ تو بايد صبح و عصر با مردم در تماس باشى و سه مشكل
--> ( 1 ) . بحارالانوار ، ج 67 ، ص 20 ، ح 17 ( 2 ) . « العصرين » اين كلمه گرچه تثنيهء « عصر » است ؛ ولى از باب تغليب به معناى صبح و عصر مىآيد